Cellist Guillaume Hesse (1898-1968) vond de Exermano-methode uit ter genezing van een “pianoarm” of “speelarm”

Een tijdje geleden kochten wij een boek over de Exermano-methode van Guillaumo Hesse, geschreven door Gert Oost. Een vrij apart boek met daarin een gedetailleerde beschrijving van een leermethode waarbij met een mechanisch hulpstuk (de exermano) vingeroefeningen voor verschillende instrumenten kunnen worden gedaan. In het boek staan veel foto’s en muziekvoorbeelden.

Hesse Exermano Hesse exermano methode

Tot voor kort had ik geen idee of een dergelijk instrument nog in omloop was, tot ik vorige week door iemand gebeld werd die er nog één gevonden had. Deze mijnheer was op internet gaan zoeken naar het woord exermano en kwam zo bij ons boekje uit. Wij konden het instrument van deze mijnheer overnemen, zodat we nu een compleet setje hebben van instrument en instructiehandboek.

exermano compleet

Het eerste hoofdstuk gaat over het leven van één van de belangrijkste Nederlandse musici van de 20e eeuw, Guillaume Hesse (1898-1968). Hesse behaalde in 1916 aan het Amsterdamsch Conservatorium het eindexamen cello en werd in de gelegenheid gesteld zich verder te scholen voor de Prix d’Excellence, hetgeen in die tijd een grote uitzondering was. Op 19-jarige leeftijd verwierf Hesse deze muziekale onderscheiding en bouwde in korte tijd een indrukwekkende carierre als cellist op.

Hedendaagse muziekanten die deze hoogste muzikale onderscheiding ontvingen zijn Ton Koopman, Piet Stalmeier en de inmiddels overleden componist Joop Stokkermans (1937 – 2012).

Tijdens zijn loopbaan als solist, orkestmusicus en als lid van verschillende strijkkwartetten (o.a. het Waleson-Kwartet met Dick Waleson, Nap de Klijn en Giel Smit, maar ook met bijv. Jan Bresser, Jan Kuiler), ontdekte deze cellovirtuoos de hiaten in de muziekopleiding ten aanzien van de geestelijke en physieke opvoeding van de musicus.

Waleson-kwartet
Het Waleson Kwartet: Dick Waleson, Nap de Klein, Guillaume Hesse, Giel Smit.

In hoofdstuk 2 wordt dieper ingegaan op zijn gedachten over de geestelijke gezondheidszorg van de muzikant in het bijzonder. Noch de geestelijke ontwikkeling, noch de beheersing van het bewegingsapparaat, een gericht en bewust spiergebruik, bleek volgens Hesse voldoende aandacht in de opleiding van het conservaroria te krijgen.

Guillaume Hesse CelloGuillaume Hesse trioGuillaume Hesse exermano

Om de problemen, die hierdoor veelal ontstaan, zoals een “pianoarm” of “speelarm”, te voorkomen of te overwinnen ontwikkelde Hesse in de jaren 1938 – 1940 zijn exermano-methode, een leerschool, waarin hij niet alleen het mentale oefenproces en de juiste geestelijke instelling van de musicus beschreef, maar waarin hij tevens een reeks oefeningen samenstelde die leiden tot een zinvolle en bewuste beheersing van de speieren. Het hulpinstrument dat hij hiervoor ontwierp noemde hij de ‘exermano’. Op de foto’s is ons exemplaar te zien, dat is opgebouwd uit 3 onderdelen.

Het is begrijpelijk dat Hesse’s werk in de jaren, waarin het ontstond, niet met open armen werd ontvangen. Zijn kritiek op het muziekonderwijs werd scherp gevoeld. Men zag Hesse met zijn ‘gymnastiek’ en zijn pleidooi voor geestelijke gezondheid – inclusief zijn adviezen voor gezond voedsel (zoals onbespoten groente) etc., meer als therapeut dan als muziekpedagoog.

Na 40 jaar is echter de situatie binnen het muziekonderwijs ten aanzien van de theroieën van Hesse sterk gewijzigd. Steeds meer ziet men in dat een natuurlijke en wel overwogen geestelijke en lichamelijke groei en ontwikeling nodig zijn om een goede musicus (en goed mens) te worden. Op 28 mei 1940 kreeg Hesse voor de duur van 17 jaren patent op de exermano, zie foto onder.

DSCF7022 DSCF7023 DSCF7024 DSCF7025

Bijgestaan door verschillende andere oud-leerlingen van Hesse verzorgde Gert Oost deze uitgave van Hesse’s exermano-methode, niet alleen als curiosum, maar omdat dit leerboek na 40 jaar nog ongelooflijk actueel blijkt te zijn. Wanneer men de rust kan opbrengen deze oefenschool stapsgewijs te doorlopen en de verwordenheden op het gebied van het spiergebruik en van de juiste  mentale instelling in de muziekpraktijk toe te passen, dan kan dit boek, zeker als met zelf ook in het bezit is van een exermano, van groot nut zijn.

In hoofdstuk 3 gaat het boek gedetailleerd in op de dagelijkse oefeningen, het gebruik van de exermano, de juiste handhouding, de ontspanning in de armen, de bewegingsoefeningen voor de vingers, rekoefeningen, grotere grepen, verdeling van spanning en spreiding van de hand, de zelfstandige beweging van de pols, onder en bovenarm en de schouders bij gelijkblijvende handhouding. Daarnaast nog over de ontwikkeling van de fijngevoeligheid in de vingertoppen bij verschillende bewegingen. Ook komen concentratie, vioolhouding, cellohouding en klavierhouding aan bod. Dit alles geillustreerd met duidelijke foto’s en muziekvoorbeelden.

Voor de professionele muziekant kan dit instrument een buitengewoon nuttige en bijzondere aanwinst zijn.

DSCF7010 DSCF7008 DSCF7009 DSCF7011 DSCF7012 DSCF7014 DSCF7013 DSCF7015 DSCF7016 DSCF7018 DSCF7017 exermano

 

Auteurs: Gert Oost en Guillaume Hesse.
Titel: Guillaume Hesse en zijn Exermano-Methode. Een Leerschool voor Musici.
Uitgegeven door: Alphen aan den Rijn, Canaletto
Jaartal: 1980 (eerste druk)
Paperback, 141 pag. isbn 9064695857

KLIK HIER OM DE BESCHIKBAARHEID EN PRIJS IN TE ZIEN.

Dit bericht is geplaatst in Uitgelicht met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *