De (propagandistische) schilderkunst van het socialistisch realisme

Het socialistisch realisme

Toen het stalinisme in het midden van de jaren twintig meer grip op de maatschappij kreeg, werd de creatieve vrijheid van Sovjetkunstenaars beperkt. De staatscontrole op de kunst nam toe.

Nadat Lenin in 1924 overlijdt, greep Stalin de macht binnen de communistische partij. Hij regeerde met ijzeren hand. Hij wantrouwde de moderne kunst en boycotte de avant-garde. De alleenheerser keurde vanaf dat moment alleen de beeldende kunst goed die voldeed aan zijn eisen. Er ontstond een nieuwe stroming: het socialistisch realisme. Kunstenaars moeten realistische werken maken die voor iedereen te begrijpen zijn en waarin de werkelijkheid wordt geïdealiseerd.

Het socialistisch realisme is vanaf dat moment de enige toegestane kunststijl. De werken waren vaak van enorme omvang: alles om te imponeren. Het socialistisch realisme had ten doel om een sociale hervorming tot stand te brengen. De kunstenaars schilderden populaire thema’s die voor heel het volk herkenbaar waren. Belangrijke thema’s binnen het socialistisch realisme zijn ‘platteland en industrie’, ‘leidercultus en gezin’, ‘sport’ en ‘het nieuwe vrouwbeeld’. Belangrijk is dat de schilderijen uitstralen dat het goed gaat met het land: de economie draait goed en de mensen zijn gelukkig en gezond. De schilderijen verbloemden echter de realiteit. In werkelijkheid heersten er grote hongersnoden en was er veel armoede.

Negatieve status

De kunststroming heeft in het Westen een lange tijd een negatieve status gehad. Socialistisch realisme is propagandakunst en mocht daarom niet mooi gevonden worden. Het clichébeeld is dat het alleen maar kitscherige schilderijen waren waarop het leven in de Sovjet-Unie verheerlijkt wordt. Het werk is immers allemaal gemaakt door ‘lakeien van Stalin’, het stond in dienst van het regime.

FullSizeRender

Het boek Socialist Realist Painting

Natuurlijk is het socialistisch realisme propagandakunst, maar het is een stuk diverser en minder plat dan men het heeft doen lijken. Veel kunstenaars wisten op de één of andere manier toch een eigen invulling aan hun werk te geven, ondanks de opgelegde restricties. Het socialistisch realisme heeft bijzondere schilderwerken opgeleverd, die bijzonder interessant zijn als ze door de toeschouwer in de historische context geplaatst worden. Veel van deze werken zijn afgebeeld en toegelicht in het boek Social Realist Painting van Matthew Cullerne Bown. In dit boek wordt zowel de artistieke als de intellectuele basis van deze kunststroming onderzocht. Bown belicht het werk van kunstenaars als Aleksandr Deineka, Kazimir Malevich, Arkadi Plastov en Geli Korzhev.

Het boek Social Realist Painting is hier te koop.

FullSizeRender_1

Foto om een impressie te geven van het boek Social Realist Painting

FullSizeRender_2

Foto om een impressie te geven van het boek Social Realist Painting

 

 

Dit bericht is geplaatst in Tips, Uitgelicht met de tags , , , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.